Istraživači sa Univerziteta u Sheffieldu uspjeli su replicirati optičko ponašanje 1.600 godina stare Lycurgusove čaše iz Britanskog muzeja, poznate po tome što pod različitim svjetlom mijenja boju iz jade zelene u rubin crvenu.
Rimska vještina izrade stakla ostavila je iza sebe brojna čuda antike, ali malo šta je toliko zadivljujuće kao Lycurgusova čaša, remek-djelo koje se čuva u Britanskom muzeju. Ovaj predmet, star oko 1.600 godina, stoljećima je zbunjivao historičare i majstore stakla jer mijenja boju zavisno od položaja izvora svjetlosti: pod normalnim osvjetljenjem izgleda jade zeleno, a kada se svjetlo usmjeri iza njega postaje rubin crveno.
Sada su naučnici sa Univerziteta u Sheffieldu uspjeli ponoviti to izvanredno optičko ponašanje koristeći drevni recept izveden iz fragmenta rimskog “dihroičnog” originala. Dr Lisa Hollands, tehničarka na odsjeku za hemijsko, materijalno i biološko inženjerstvo, rekla je da je pokušaj rekonstrukcije bio “rad iz ljubavi”, uz napomenu da su i drugi ranije pokušavali, ali s ograničenim uspjehom. “Za mene je to magija”, kazala je.
Original iz četvrtog stoljeća nosi mitološki reljef koji prikazuje legendu o kralju Lycurgusu iz šeste knjige Homerove Iliade. U dubokom reljefu prikazan je trijumf boga vina Dionisa nad Lycurgusom, koji je uhvaćen u lozu. Čaša je 2022. godine proglašena jednom od sedam staklenih čuda svijeta, a Sheffield je u istraživanju sarađivao s profesoricom Caroline Jackson, vodećom stručnjakinjom za rimsko staklo.
Ključ je bio u ugradnji nanočestica zlata i srebra u staklo, pri čemu su čestice bile hiljadu puta manje od zrna pijeska. Tokom hlađenja guste rastopljene mase, pri temperaturi znatno iznad 1.000 stepeni Celzijusa, oko čestica su počeli rasti zlatni i srebrni nanokristali. Hollands je objasnila da te nanočestice, zbog svoje veličine, utiču na svjetlost tako što pri prolasku kroz staklo blokiraju plave i zelene tonove, dok pri refleksiji raspršuju svjetlost i stvaraju neprozirnu zelenu boju.
Univerzitet je angažovao i staklarskog umjetnika Elliota Walkera da efekat oživi u savremenoj skulpturi koja odaje počast “antičkom blizancu”, spajajući priču o Lycurgusu i Farnese Atlasu, ali s globusom zamijenjenim čašom. Djelo će biti predstavljeno u Millennium Galleryju u okviru Festivala uma od 6. do 15. novembra, a potom će biti izloženo u Turner Museum of Glass. Stručnjaci smatraju da je ovaj pokušaj bliži stvarnim zelenim i crvenim nijansama Lycurgusove čaše nego ranije rekonstrukcije, te da može pomoći u razumijevanju načina na koji su rimski majstori radili.
Izvor: The Guardian